Szukasz psychologa w Lublinie? Nasza poradnia czyt. gabinet zagwarantuje Ci pomoc!

Teoria naznaczania

Jednym z najbardziej popularnych obecnie wyjaśnień dewiacji jest teoria naznaczania, która traktuje dewiację jako niezdolność do skategoryzowania pewnych działań jako stosownych bądź niestosownych. Ujęcie to łączy wiele podobieństw z teorią konfliktu, ale przenosi ono nacisk ze sfery ekonomicznej na zdolność jednostek lub grup do naznaczania zachowań.

Podstawowym argumentem wysuwanym przez zwolenników teorii naznaczania (np. Lemert, 1951: Erikson, 1962: Becker, 1963) jest założenie, że żadne zachowanie nie jest automatycznie i wewnętrznie dewiacyjne. Dewiacja wymaga definicji. Różne społeczeństwa (i różne grupy w ich obrębie) naznaczają jako dewiacyjne różne zachowania. W Stanach Zjednoczonych, na przykład, chodzenie po ulicach w szmatach i głoszenie chwały Boga wystawiałoby czyniącą to osobę na pośmiewisko i zaprowadziło ją prędzej czy później do aresztu albo szpitala psychiatrycznego. Są jednak społeczeństwa, w których podobne zachowanie wzbudziłoby szacunek ze względu na religijną naturę.

Równie ważne w teorii naznaczania jest stwierdzenie, że wszyscy ludzie dopuszczają się niekiedy działań określanych przez ich społeczeństwo (czy grupę) jako dewiacyjne, ale nie wszystkie te działania są zauważane, a jeśli, to traktuje się je jako przypadkowe odchylenie czy przekroczenie normy. Nazywa się to dewiacją pierwotną. W teorii naznaczania nie jest najważniejszy sam akt, lecz to, co określa się jako dewiację wtórną, czyli publiczne naznaczenie kogoś jako dewianta, i, w konsekwencji, zaakceptowanie przez popełniającą wykroczenie osobę tożsamości dewianta. Tę akceptację uważa się za stygmat – silnie negatywny pogląd istotnie zmieniający widzenie siebie przez daną osobę i zmuszający ją niejako do kontynuowania swej „dewiacyjnej kariery” (Goffman, 1963). Akt dewiacji wtórnej może prowadzić również do retrospektywnego naznaczenia dawnej tożsamości, tak by odpowiadała tożsamości obecnej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.